Chapter 28

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजीजगदुद्धारा । अखिल निरंजना निर्विकारा । भक्तमानसचकोरचंद्रा । प्रेमांबुधारा ओसरसी ॥

Jaya jayaa jee Jagaduddhaaraa | Akhila niranjanaa nirvikaaraa | Bhaktamaanasa-chakora-chandraa | Premaam-budhaaraa osarasee ||

Ovee 2

तरी तूं असतां कृपाळु आई । माय माझे विठाबाई । तरी आतां ग्रंथप्रवाहीं । येऊनियां बैसे गे ॥

Taree too asataa kripaalu aaee | Maaya maajhe Vithaabaaee | Taree aataa grantha-pravaahee | Yeuniyaa baise ge ||

Ovee 3

मागिले अध्यायीं प्रेमेंकरुन । वैभवीं मेळविला राव विक्रम । भर्तरीसंगमीं पिंगलालग्न । दत्तानुग्रह लाधला ॥

Maagile adhyaayee premen-karunu | Vaibhavee melavilaa raava Vikramu | Bhartaree-sangamee Pingalaa-lagnu | Datta-anugraha laadhalaa ||

Ovee 4

उपरी मृगया करुनी । अवंतिकास्थाना जाऊनी । राजधामी कनकासनीं । सभामंडपीं बैसला ॥

Uparee mrigayaa karunee | Avantikaa-sthaanaa jaauunee | Raaja-dhaamee kanaka-aasanee | Sabhaa-mandapee baisalaa ||

Ovee 5

क्षणैक बैसूनि त्वरितात्वरित । पाकशाळे गेला नृपनाथ । पक्वान्न सेवूनि अंतःपुरांत । पिंगलागृहीं संचरला ॥

Kshanaika baisuni tavaritaa-tvaritu | Paakashaale gelaa nripanaathu | Pakvaanna sevuni antah-puraantu | Pingalaa-grihee sancharalaa ||

Ovee 6

कनकामंचकीं सुमनशेजीं । राव बैसवी पिंगला अर्जी । षोडशोपचारेंकरुनि पूजी । श्रद्धापूर्वक पिंगला ॥

Kanakaamanchakee sumana-shejee | Raava baisavee Pingalaa arjee | Shodashopachaarenkaruni poojee | Shraddhaa-poorvaka Pingalaa ||

Ovee 7

परम प्रीतीं भावारुढ । रायें दर्शविलें चित्तीं कोड । मग करी कवळूनि स्नेहपाडें । निकट घेत पिंगला ॥

Parama preetee bhaavaarudhu | Raaye darshavile chittee kodu | Maga karee kavaluni sneha-paade | Nikata gheta Pingalaa ||

Ovee 8

तीतें वामांकीं बैसवोन । परम प्रीतीनें घेत चुंबन । वाचेनें म्हणे तुजसमान । अन्य दारा नावडती ॥

Teete vaamaankee baisavonu | Parama preeteene gheta chumbanu | Vaachene mhane tuja-samaanu | Anya daaraa naavadatee ||

Ovee 9

अगे पिंगले माझें मन । भावी मम देहीचें ऐक्यरत्न । जैसे मित्र आणि रश्मिचिन्ह । ऐक्यदेहीं मिरवती ॥

Aghe Pingale maajhe manu | Bhaavee mama deheenche aikya-ratnu | Jaise Mitra aani rashmi-chinhu | Aikya-dehee miravatee ||

Ovee 10

कीं राजमौळी तेजें आगळा । द्वितीये शोभली त्याची कळा । तेवीं मातें तूं पिंगला । मम चित्तावरी धावें ॥

Kee raaja-maulee teje aagalaa | Dviteeye shobhalee tyaachee kalaa | Tevee maate too Pingalaa | Mama chittaa-varee dhaave ||

Ovee 11

अगे हे पिंगले माझा भाव । पिंगलाभर्तरी ऐक्यनांव । एकचि देही मज वाढवी । भासे भास शुभानने ॥

Aghe hey Pingale maajhaa bhaavu | Pingalaa-Bhartaree aikya-naavu | Ekachi dehee maja vaadhavee | Bhaase bhaasa shubhaanane ||

Ovee 12

जैशी शर्करा आणि गोडी । नामें भिन्न परी ऐक्यप्रौढी । तेवीं तूं पिंगला माझे पाठीं । भासे भास शुभानने ॥

Jaishee sharkaraa aani godee | Naame bhinna paree aikya-praudhee | Tevee too Pingalaa maajhe paathee | Bhaase bhaasa shubhaanane ||

Ovee 13

जैसा उदधी आणि लहरी । परी ऐक्यता सागरीं । तेवीं मातें तूं सुंदरी । भास भाससी शुभानने ॥

Jaisaa udadhee aani laharee | Paree aikyataa saagaree | Tevee maate too sundaree | Bhaasa bhaasasee shubhaanane ||

Ovee 14

ऐसें म्हणूनि परम प्रीतीं । पुन्हां चुंबन घेत नृपती । मग भोगूनि सकाम रीती । संतुष्ट चित्तीं मिरवला ॥

Aise mhanuni parama preetee | Punhaa chumbana gheta nripatee | Maga bhoguni sakaama reetee | Santushta chittee miravalaa ||

Ovee 15

मग विचार सुचला एक गहन । आनंदें बैसती प्रीतीकरुन । बैसल्या पिंगला बोलूनि वचन । विडा त्रयोदशगुणी देतसे ॥

Maga vichaara suchalaa eka gahanu | Aanande baisatee preetee-karunu | Baisalyaa Pingalaa boluni vachanu | Vidaa trayodasha-gunee detase ||

Ovee 16

म्हणे हे महाराजा नृपवरा । मम देहींचे प्राणप्रियेश्वरा । मम मानसचकोरचंद्रा । प्रेमांबुधारा मिरवतसे ॥

Mhane hey Mahaaraajaa nripavaraa | Mama deheenche praana-priyeshvaraa | Mama maanasachakora-chandraa | Premaambudhaaraa miravatase ||

Ovee 17

तरी तुम्हां आम्हां गांठी । गांठी गांठिल्या त्या परमेष्ठीं । गांठिल्या परी चित्तदेठीं । ऐक्यभास भासतसे ॥

Taree tumhaa aamhaa gaanthee | Gaanthee gaanthilyaa tyaa Parameshthee | Gaanthilyaa paree chitta-dethee | Aikya-bhaasa bhaasatase ||

Ovee 18

जैसें लवण उदकीं मिश्रित । भिन्न न दावी दृष्टींत । तन्न्याये ऐक्यचित्त । रावराणी शोभत ॥

Jaise lavana udakee mishritu | Bhinna na daavee drishteentu | Tannyaaye aikya-chittu | Raava-raanee shobhatu ||

Ovee 19

तरी ऐसा मिश्रित अर्थ । उदया पावला असे ऐक्यचित्त । परी नेणूनि परम कृतांत । जगामाजी मिरवतसे ॥

Taree aisaa mishrita arthu | Udayaa paavalaa ase aikya-chittu | Paree neniuni parama Kritaantu | Jagaa-maajee miravatase ||

Ovee 20

चित्तीं चित्तभय काया । हरण करीत असे राया । तरी नेणों आपण विषयचिंतें या । बुद्धि जरी संचरली ॥

Chittee chitta-bhaya kaayaa | Harana kareeta ase raayaa | Taree neno aapana vishaya-chinte yaa | Buddhi jaree sancharalee ||

Ovee 21

संचरतां परी एक त्यांतें । मातें दिसत उचितार्थ । तुम्हांआधीं मातें मृत्यु । सुगम चित्ता वाटतसे ॥

Sancharataa paree eka tyaante | Maate disata uchitaarthu | Tumhaan-aadhee maate mrityu | Sugama chittaa vaatatase ||

Ovee 22

तरी हें ऐसें इच्छिल्याप्रमाण । ईश्वरसत्तें जरी आलें घडोन । मग परम बरवी दैवीवान । जगीं असें मी एक ॥

Taree hey aise ichchilyaapramaanu | Eeshvara-satte jaree aale ghadonu | Maga parama baravee daiveevaanu | Jagee ase mee eku ||

Ovee 23

ऐसें बोलतां शुभाननी । राव ऐकूनि बोले वाणी । नेणों सखे ईश्वरकरणी । पुढील कांहीं वदवेना ॥

Aise bolataa shubha-aananee | Raava aikuni bole vaanee | Neno sakhe Eeshvara-karnee | Pudheela kaanhee vadavenaa ||

Ovee 24

मजआधीं तूं कामिनी । मृत्यु पावों इच्छिसी मनीं । परंतु नेणो निर्दयपणीं । मित्रात्मज मिरवतसे ॥

Maja-aadhee too kaaminee | Mrityu paavo ichchisee manee | Parantu neno nirdayapanee | Mitraatmaja miravatase ||

Ovee 25

तो कदा न जाणे वेदविधी । सदा वर्तसे बिघडबुद्धीं । नेणों मज मृत्यु तुजआधीं । आल्या काय करिशील ॥

Toh kadaa na jaane Veda-Vidhee | Sadaa vartase bighada-buddhee | Neno maja mrityu tuja-aadhee | Aalyaa kaaya karisheelu ||

Ovee 26

ऐसें ऐकून वदे पिंगला । नेणों कैसें असे जी भाळां । रेखिली विधीनें अकळ कळा । कळत नाहीं महाराजा ॥

Aise aikuni vade Pingalaa | Neno kaise ase jee bhaalaa | Rekhilee Vidheene akala kalaa | Kalata naahee Mahaaraajaa ||

Ovee 27

परी ऐशा घडल्या गोष्टी । मी रहाणार नाहीं महींपाठीं । देह दाहूनियां हव्यवाटीं । गमन करील तुम्हांसह ॥

Paree aishaa Ghadalyaa goshtee | Mee rahaanaara naahee maheempaathee | Deha daahuniyaa havya-vaatee | Gamana kareela tumhaan-saha ||

Ovee 28

राव ऐकूनि बोले वचन । पुरे आतां तुझें बोलणें । प्राणांहूनि प्रिय कोण । घात त्याचा करवेना ॥

Raava aikuni bole vachanu | Pure aataa tujhe bolane | Praanaanhuni priya konu | Ghaata tyaachaa karavenaa ||

Ovee 29

तरी हे बोल उगलेचि फोल । माझिया तोषाचें करिसी मोल । परी समय येतां तव पाऊल । मागेंचि धांव घेणार ॥

Taree hey bola ugalechi pholu | Maajhiyaa toshaache karisee molu | Paree samaya yetaa tava paaoolu | Maagenchi dhaava ghenaaru ||

Ovee 30

तरी अनुभव माझिये चित्ता । सहज आहे मजला पाहतां । अगे राज्यासनीं विपुल वार्ता । सेवक श्रवण माझे करविती ॥

Taree anubhava maajhiye chittaa | Sahaja aahe majalaa paahataa | Aghe raajyaasanee vipula vaartaa | Sevaka shravana maajhe karavitee ||

Ovee 31

करविती परी कैशा रीतीं । समरंगणींचा भाव दाविती । शत्रूअनलीं प्राणाहुती । वेंचूं ऐसे म्हणताती ॥

Karavitee paree kaishaa reetee | Samaranganeenchaa bhaava daavitee | Shatroo-analee praanaahutee | Venchoo aise mhanataatee ||

Ovee 32

तरी समय पडतां दृष्टीं । जीवित्व रक्षिती बारावाटीं । मग कोण कोठील मोह पोटीं । जीवित्वाचा वरिती गे ॥

Taree samaya padataa drishtee | Jeevitva rakshitee baaraa-vaatee | Maga kona kotheela moha potee | Jeevitva-achaa varitee ge ||

Ovee 33

तरी हें तैसें तुझें बोलणें । दावीत मातें चांगुलपण । परी समय पडतां अर्थ भिन्न । दुसराचि आहे गे ॥

Taree hey taise tujhe bolane | Daaveeta maate chaangula-panu | Paree samaya padataa artha bhinnu | Dusaraachi aahe ge ||

Ovee 34

कीं बहुरुपियाचे खेळमेळीं । होऊनि बैसती महाबळी । परी ते शूरपणाची नव्हाळी । समरभूमीं चालेना ॥

Kee bahurupiyaache khela-melee | Houni baisatee mahaa-Balee | Paree tey shoorapana-achee navhaalee | Samara-bhoomee chaalenaa ||

Ovee 35

कीं श्वानपुच्छाची कैशी उग्रता । परी हार तेचि पडे बळी देखतां । जैसी पालीची दृष्टी देखतां । वृश्चिक नांगी उतरीतसे ॥

Kee shvaana-puchchaachee kaishee ugrataa | Paree haara techi pade Balee dekhataa | Jaisee paaleechee drishtee dekhataa | Vrishchika naangee utareetase ||

Ovee 36

तन्न्यायें तव बोलणें । मातें दिसतें सहजस्थितीनें । ऐसें बोलतां भर्तरीनंदने । पिंगला वदे स्वामीसी ॥

Tannyaaye tava bolane | Maate disate sahaja-sthiteene | Aise bolataa Bhartaree-nandane | Pingalaa vade svaameesee ||

Ovee 37

म्हणे महाराजा प्राणेश्वरा । या बोलाचा वाग्दोरा । कंठीं बांधिला आहे नरा । काया वाचा मानसीं ॥

Mhane Mahaaraajaa praaneshvaraa | Yaa bolaachaa vaagdoraa | Kanthee baandhilaa aahe naraa | Kaayaa vaachaa maanasee ||

Ovee 38

तरी आतां व्यर्थ बोलून । नेणों घडेल अर्थ कोण । ईश्वरसत्तेचें प्रमाण । ब्रह्मादिकां कळेना ॥

Taree aataa vyartha bolunu | Neno ghadela artha konu | Eeshvara-satteche pramaanu | Brahma-aadikaa kalenaa ||

Ovee 39

परी माझिये भावनेऐसें । येत आहे स्वचित्तास । विधवा शब्द शरीरास । लिप्त होणार नाहीं कीं ॥

Paree maajhiye bhaavane-aise | Yeta aahe svachittaasu | Vidhavaa shabda shareeraasu | Lipta honaara naahee kee ||

Ovee 40

जरी म्हणाल कैशावरुन । जरी काया वाचा चित्त मन । तुम्हांलागीं केलें अर्पण । साक्ष असे ईश्वर तो ॥

Jaree mhanaala kaishaa-varunu | Jaree kaayaa vaachaa chitta manu | Tumhaa-laagee kele arpanu | Saaksha ase Eeshvara toh ||

Ovee 41

ईश्वर तो सत्याश्रित । आहे म्हणती सकल जगतीं । तरी वैधव्य शब्द जगमुखांत । मातें लिप्त होणार नाहीं कीं ॥

Eeshvara toh satyaashritu | Aahe mhanatee sakala jagatee | Taree vaidhavya shabda jaga-mukha-antu | Maate lipta honaara naahee kee ||

Ovee 42

असो बीज पेरिलें तैसें फळ । द्रुमकोमादि सकल । तेवीं माझी चाली सरळ । फळ उमटेल तैसेंचि ॥

Aso beeja perile taise phalu | Drumako-maadi sakalu | Tevee maajhee chaalee saralu | Phala umatela taisenchi ||

Ovee 43

ऐसें बोलून निवांतपणीं । स्तब्ध राहिली कामिनी । परी रायाचे अंतःकरणीं । शब्द सदृढ मिरवले ॥

Aise boluna nivaanta-panee | Stabdha raahilee kaaminee | Paree raayaache antah-karnee | Shabda sadridha miravale ||

Ovee 44

मिरवले परी ठेविले मनांत । चमत्कार पाहूं कोणे दिवसांत । असो हे जल्प बहु दिनांत । सारिते झाले प्रीतीनें ॥

Miravale paree thevile manaantu | Chamatkaara paahoo kone divasaantu | Aso hey jalpa bahu dinaantu | Saarite jhaale preeteene ||

Ovee 45

सहज कोणें एके दिवशीं । राव जातसे पारधीसी । मृगया खेळतां विपिनासी । आठव झाला कांतेचा ॥

Sahaja kone eke divashee | Raava jaatase paaradheesee | Mrigayaa khelataa vipinaasee | Aathava jhaalaa kaantechaa ||

Ovee 46

कीं आम्ही उभयतां दोघें जण । बैसलो होतों सुखसंपन्न । तयामाजी मृत्यु बोलोन । निश्चयविलें कांतेनें ॥

Kee aamhee ubhayataa doghe janu | Baisalo hoto sukha-sampannu | Tayaa-maajee mrityu bolonu | Nishchayavile kaantene ||

Ovee 47

कांतेनें झालिया गतप्राण । तुम्हासवें करीन गमन । तरी त्या बोलाचे साचपण । आज पाहूं निश्चयें ॥

Tumhaa jhaaliyaa gatapraanu | Tumhaa-save kareena gamanu | Taree Tyaa bolaache saachapanu | Aaja paahoo nishchaye ||

Ovee 48

ऐसी चित्तीं योजना करुन । मृगया करीत फिरे कानन । तों अकस्मात देखिला नयनें । मृग एक नेटका ॥

Aisee chittee yojanaa karunu | Mrigayaa kareeta phire kaananu | Toh akasmaata dekhilaa nayanu | Mriga eka netakaa ||

Ovee 49

राव देखतां तयापाठीं । लागूनि शीघ्र महीं आर्हाटी । शीणचि त्या जीवीं बहू मेळथाटीं । मृग जीवंत धरियेला ॥

Raava dekhataa tayaa-paathee | Laguni sheeghra mahee aarhaatee | Sheenachi tyaa jeevee bahoo melathaatee | Mriga jeevanta dhiyelaa ||

Ovee 50

धरियेला परी हस्तेंकरुन । तयाची ग्रीवा छेदून । मुकुटासह काढूनि भूषणें । रुधिरें वस्त्रें भिजविलीं ॥

Dhariyelaa paree hastenkarunu | Tayaachee greevaa chedunu | Mukutaasaha kaadhuni bhooshane | Rudhire vastre bhijavilee ||

Ovee 51

भिजवोनियां सेवकाहातीं । देतां झाला शीघ्र नृपती । अन्य भूषण उभवूनि कांती । सुखासनीं बैसला ॥

Bhijavoniyaa sevaka-haatee | Detaa jhaalaa sheeghra nripatee | Anya bhooshane ubhavuni kaantee | Sukhaasanee baisalaa ||

Ovee 52

उत्तम छाया पाहून । तयाखालीं नृप जाऊन । उत्तम चीर कनकवर्ण । मृदु गालिचा अंथरला ॥

Uttama chaayaa pahunu | Tayaa-khaalee nripa jaunu | Uttama cheera kanakavarnu | Mridu gaalichaa antharalaa ||

Ovee 53

तयावरी बैसूनि नृपती । मंडळी दुरावूनि बैसे एकांतीं । परी रुधिरवस्त्रें जयाहातीं । तयालागीं पाचारी ॥

Tayaa-varee baisuni nripatee | Mandalee duraavuni baise ekaantee | Paree rudhiravastre jaya-haatee | Tayaa-laagee paachaaree ||

Ovee 54

म्हणे ही रक्तवस्रें घेऊन । सेवका पिंगलेचें गांठी स्थान । वस्त्रें तीतें गोचर करुन । राव निमाला म्हणावें ॥

Mhane hee raktavasre gheunu | Sevakaa Pingaleche gaanthee sthaanu | Vastre teete gochara karunu | Raava nimaalaa mhanaave ||

Ovee 55

निमाला परी कैसे रीती । जरी पिंगळा बोलेल उक्ती । तरी व्याघ्र संघांनी जीवित्व आहुती । घेऊनियां पळाला ॥

Nimaalaa paree kaise reetee | Jaree Pingalaa bolela uktee | Taree vyaaghra sanghaannee jeevitva aahutee | Gheuniyaa palaalaa ||

Ovee 56

ऐसें वदोनि रायें भृत्यातें । गुप्त पाठविलें अवंतिकेतें । राजसदना जाऊनि भृत्यें । पिंगलेतें विलोकिलें ॥

Aise vadoni raaye bhrityaate | Gupta paathavile Avantikete | Raaja-sadanaa jauni bhritye | Pingalete vilokile ||

Ovee 57

मौळी चीरासह सकळ । रुधिरव्याप्त वस्त्रें सबळ । पुढें ठेवूनि करकमळ । जोडूनियां बोलतसे ॥

Maulee cheeraasaha sakalu | Rudhira-vyaapta vastre sabalu | Pudhe thevuni kara-kamalu | Joduniyaa bolatase ||

Ovee 58

म्हणे जी महाराज महीस्वामिनी । मृगया करीत राव काननीं । अवचित व्याघ्र जाळींतुनीं । उठला राया न कळतां ॥

Mhane jee Mahaaraaja mahee-svaaminee | Mrigayaa kareeta raava kaananu | Avachita vyaaghra jaaleentunee | Uthalaa raayaa na kalataa ||

Ovee 59

मागाहूनि साधूनि उड्डाण । राव धरिला ग्रीवेकारण । धरितांचि हरुनि प्राण । रुधिर पिऊन पळाला ॥

Maagaahuni saadhuni uddaanu | Raava dharilaa greeve-kaaranu | Dharitaanchi haruni praanu | Rudhira piuni palaalaa ||

Ovee 60

आतां त्याचें करुनि दहन । चमू येईल सकळ परतोन । ऐसें पिंगलेनें ऐकून । हृदय पिटी आक्रोशें ॥

Aataa tyaache karuni dahanu | Chamoo yaeela sakala paratonu | Aise Pingalene aikunu | Hridaya pitee aakroshe ||

Ovee 61

हृदय पिटूनि महीवरती । भावें आपटी निष्ठुरगती । अहा म्हणूनि केश हातीं । धरोनियां लुंचीतसे ॥

Hridaya pituni mahee-varatee | Bhaave aapatee nishthuragatee | Ahaa mhanuni kesha haatee | Dharoni-yaa luncheetase ||

Ovee 62

शब्द करुनि अट्टाहास । हंबरडा मारुनि उदास । पुन्हां महीतें मस्तकास । वारंवार आफळीतसे ॥

Shabda karuni attahaasu | Hambaradaa maaruni udaasu | Punhaa maheete mastakaasu | Vaaramvaara aaphaleetase ||

Ovee 63

मृत्तिका घेऊनि टाकी मुखांत । म्हणे हा हा जी प्राणनाथ । मातें कैसे टाकूनि गेलांत । परत्रदेशभुवनासी ॥

Mrittikaa gheuni taakee mukhaantu | Mhane haa jee praana-Naathu | Kaise taakuni gelaantu maate | Paratradesha-bhuvanaasee ||

Ovee 64

अहा महाराजा प्राणेश्वरा । कूपीं कापिला कैसा दोरा । अहा तव प्रीतीचा मोहझरा । आजि कैसा आटला जी ॥

Ahaa Mahaaraajaa praaneshvaraa | Koopee kapilaa kaisaa doraa | Ahaa tava preeteechaa mohajharaa | Aaji kaisaa aatalaa jee ||

Ovee 65

अहो मम प्राणनाथा । मजविण तुम्हां क्षण गमत नव्हता । प्रीती सोडूनि कैसे आतां । परत्र देशा गमलेती ॥

Aho mama praana-Naathaa | Majavina tumhaa kshana gamata navhataa | Preetee soduni kaise aataa | Paratra deshaa gamaletee ||

Ovee 66

ऐसें म्हणोनि आरंबळत । तो अंतःपुरीं समजली मात । स्त्रिया राजाच्या द्वादश शत । आरंबळत पातल्या ॥

Aise mhanoni aarambalatu | Toh antahpuree samajalee maatu | Striyaa raajaa-chyaa dvaadasha shatu | Aarambalata paatalyaa ||

Ovee 67

एक हृदय पिटिती आपुले हस्तीं । एक धांवती महीं पडती । एक ऐकतांचि झाली वरिती । महीलागीं मूच्छित ॥

Eka hridaya pititi aapule hastee | Eka dhaavatee mahee padatee | Eka aikataanchi jhaalee varitee | Mahee-laagee moorchchitu ||

Ovee 68

एक हंबरडा फोडूनि ऊर्ध्व । म्हणती आमुचा गेला निध । आतां महीतें स्त्रीवृंद दीनवत झालों कीं ॥

Eka hambaradaa phoduni oordhvu | Mhanatee aamuchaa gelaa nidhu | Aataa maheete streevrindu | Deenavata jhaalo kee ||

Ovee 69

ऐसें म्हणोनि आरंबळती । एकमेकींच्या गळां पडती । हृदय पिटूनि आपटिती । महीलागीं मस्तक तें ॥

Aise mhanoni aarambalatee | Ekamekeenchyaa galaa padatee | Hridaya pituni aapatitee | Mahee-laagee mastaka tey ||

Ovee 70

ऐसा सकळ अंतःपुरांत । कोल्हाळ झाला अद्भुत । परी पिंगला दारा प्रीतीं बहुत । शोक करी आक्रोशें ॥

Aisaa sakala antahpuraantu | Kolhaala jhaalaa adbhutu | Paree Pingalaa daaraa preetee bahutu | Shoka karee aakroshe ||

Ovee 71

म्हणे महाराजा निढळवाणी । मज कैसे गेलेत जी सांडोनी । मोहाचा सकळ तरणी । लोपोनियां महाराजा ॥

Mhane Mahaaraajaa nidhalavaanee | Maja kaise geleta jee saandonee | Mohaachaa sakala taranee | Loponiyaa Mahaaraajaa ||

Ovee 72

बाळाहूनि मोह अत्यंत । मजविषयीं पाळीत होतांत । तो मोह दवडूनि निष्ठुरवत । सांडूनि कैसे गेलात ॥

Baalaa-huni moha atyantu | Majavishayee paaleeta hotethu | Toh moha davaduni nishthuravaru | Saanduni kaise gelaatu ||

Ovee 73

अहो तुम्ही राया सिंहासनीं । बैसत असतां राजकारणीं । परी मम स्मरण होतां मनीं । या धांवूनि सदनांत ॥

Aho tumhee raayaa sinhaasnee | Baisata asataa raaja-kaaranee | Paree mama smarana hotaa manee | Yaa dhaavuni sadanaantu ||

Ovee 74

ऐसें म्हणोनि धरणीवरी शरीर । पिंगला टाकी वारंवार । आजि सकळ सांडोनि राज्यभार । कैसा गेलासी महाराजा ॥

Aise mhanoni dharaneevaree shareeru | Pingalaa taakee vaaramvaaru | Aaji sakala saandoni raajya-bhaaru | Kaisaa gelaasee Mahaaraajaa ||

Ovee 75

पाहूनि माझें मुखमंडन । पुन्हां सेविसी राज्यासन । मोह आजि सकळ सांडोन । कैसा गेलासी महाराजा ॥

Pahuni maajhe mukha-mandanu | Punhaa sevisee raajyaasanu | Moha aaji sakala saandonu | Kaisaa gelaasee Mahaaraajaa ||

Ovee 76

अहा पिंगला अंडजखाणी । कोठें गेलीसे मम पक्षिणी । दाही दिशा ओस करोनी । अचर रानीं चरावया ॥

Ahaa Pingalaa andaja-khaanee | Kothe geleese mama pakshinee | Dahee disha osa karonee | Achara raanee charaavayaa ||

Ovee 77

मम पाडसासी हरिणी । परत्र तृण गोड पाहुनी । तिकडेचि गुंतली लोभेकरुनी । माझा लोभ सांडोनियां ॥

Mama paadasaasee harinee | Paratra trina goda paahunee | Tikadechi guntalee lobhe-karunee | Maajhaa lobha saandoniyaa ||

Ovee 78

अहा मज आंधळ्याची काठी । हिसकूनि नेली निर्दयें पोरटी । कीं क्षुधिताची अन्नवाटी । जिंतूनि नेली भणंगे ॥

Ahaa maja aandhalyaachee kaathee | Hisakuni nelee nirdaye poratee | Kee kshudhitaachee anna-vaatee | Jintuni nelee bhanange ||

Ovee 79

अहा राया मजवांचून । तूतें गमत नव्हतें एक क्षण । आजि निष्ठुर मन करुन । कैसा गेलासी महाराजा ॥

Ahaa raayaa majavaanchunu | Toote gamata navhate eka kshanu | Aaji nishtura mana karunu | Kaisaa gelaasee Mahaaraajaa ||

Ovee 80

अहा राया उत्तम पदार्थ । जो महीलागीं उत्पन्न होत । तो मम आधीं नृपनाथें । भक्षिला नाहीं कधीं कीं ॥

Ahaa raayaa uttama padaarthu | Jo mahee-laagee utpanna hotu | Toh mama aadhee nripa-naathe | Bhakshilaa naahee kadhee kee ||

Ovee 81

मातें बैसवोनि निजअंकास । मुखीं ओपित होतां ग्रास । ऐसेंपरी सांडोनि प्रीतींस । परत्र कैसे गेलात ॥

Maate baisavoni nija-ankaasu | Mukhee opita hotaa graasu | Aise-paree saandoni preeteensu | Paratra kaise gelaatu ||

Ovee 82

ऐसेपरी नाना गुण । आक्रंदतसे आठवून । मग ते सेवकांतें पाचारुन । शय्यासाहित्य करवीतसे ॥

Aise-paree naanaa gunu | Akrandatase aathavunu | Maga tey sevakaante paachaarunu | Shayyaa-saahitya karaveetase ||

Ovee 83

रायमौळींचा चीरमुकुट । परिधानी कबरीं अलोट । स्फुरण दाटोनि मग बळकट । उत्तम चीरीं कवळिला ॥

Raaya-mauleenchaa cheera-mukutu | Paridhaanee kabaree alotu | Sphurana daatoni maga balakatu | Uttama cheeree kavalilaa ||

Ovee 84

स्वामीचें वस्त्र परिधान करुन । घेती झाली सतीचें वाण । स्मशानवाटिकेचें साधन । सिद्ध केलें तत्काळ ॥

Svaamee-che vastra paridhaana karunu | Ghetee jhaalee satee-che vaanu | Smashaana-vaatikeche saadhanu | Siddha kele tatkaalu ||

Ovee 85

मग सकळ समारंभासहित । येती झाली स्मशानवाटिकेंत । अग्निकुंडीं विधानेंकरुनि त्यांत । सबळ अग्नि चेतविला ॥

Maga sakala samaarambha-sahitu | Yetee jhaalee smashaana-vaatikentu | Agni-kundee vidhaanen-karuna tyaantu | Sabala agni chetavilaa ||

Ovee 86

अग्नि लावितां विधानशक्तीं । दाहुनि वर्तला अंगारनीतीं । धगधवोनि कुंडाप्रती । पावक शक्ती दावीतसे ॥

Agni laavitaa vidhaana-shaktee | Daahuni vartalaa angaara-neetee | Dhagadhavoni kundaapratee | Paavaka shaktee daaveetase ||

Ovee 87

ऐसिया प्रकरणीं पेटविला वन्ही । होतां पातली सौदामिनी । अग्निकुंडीं शिळा स्थापोनी । निरोप मागेसर्वांतें ॥

Aisiyaa prakaranee petavilaa vanhee | Hotaa paatalee saudaaminee | Agni-kundee shilaa sthaaponee | Niropa maage sarvaante ||

Ovee 88

सकळां जय देऊनि आशीर्वचन । जय जय भर्ता ऐसें म्हणोन । तुझा देह तुला अर्पण । शीघ्रकाळीं होवो कां ॥

Sakalaa jaya deuni aasheervachanu | Jaya jaya bhartaa aise mhanonu | Tujhaa deha tulaa arpanu | Sheeghra-kaalee hovo kaa ||

Ovee 89

ऐसें म्हणोनि अग्निकुंडांत । सांडिती झाली स्वशरीरातें । परी त्या पावकीं होतां स्थित । गुंडाळोनि गेली सर्वस्वी ॥

Aise mhanoni agni-kundaantu | Saanditee jhaalee sva-shareeraate | Paree tyaa paavakee hotaa sthitu | Gundaaloni gelee sarvasvee ||

Ovee 90

मग ते याचक अपार जन । धन्य म्हणती तियेकारण । स्वहित केलें पिंगलेनें । स्वामी सवें गमूनियां ॥

Maga tey yaachaka apaara janu | Dhanya mhanatee tiye-kaaranu | Svahita kele Pingalene | Svaamee save gamuniyaa ||

Ovee 91

अहा पिंगला ऐसें म्हणती । पवित्र जाया सत्यवती । उदार कर्ण स्वकुळाप्रती । परकुळातें तारील ॥

Ahaa Pingalaa aise mhanatee | Pavitra jaayaa satya-vatee | Udaara Karna sva-kulaapratee | Para-kulaate taareelu ||

Ovee 92

भर्तरीपरी करितां परलोक । विव्हळ चित्तीं करिती शोक । म्हणती आम्हां प्रजेचें दोंदिक । ईश्वरें कैसें नेलें हो ॥

Bhartaree-paree karitaa para-loku | Vivhala chittee karitee shoku | Mhanatee aamhaa prajeche dondiku | Eeshvare kaise nele ho ||

Ovee 93

ऐसें म्हणोनि आक्रंदती । भर्तरी म्हणोनि आठविती । असो पावकीं दोहोनि सती । लोक निघाले माघारे ॥

Aise mhanoni aakrandatee | Bhartaree mhanoni aathaveetee | Aso paavakee dohoni satee | Loka nighaale maaghaare ||

Ovee 94

आपुल्याला सदनीं जाऊन । बैसले असती मुख वाळवोन । अहा भर्तरी ऐसें म्हणोन । श्वासोच्छ्वास सोडिती ॥

Aapulyaalaa sadanee jaunu | Baisale asatee mukha vaalavonu | Ahaa Bhartaree aise mhanonu | Shvaasochchvaasa soditee ||

Ovee 95

आणि राजसदनीं स्त्रियांचा मेळ । शोक करीत अति तुंबळ । तो येरीकडे विपिनीं नृपाळ । मृगया करुनि येतसे ॥

Aani raaja-sadanee striyaanchaa melu | Shoka kareeta ati tumbalu | Toh yeree-kade vipinee nripaalu | Mrigayaa karuni yetase ||

Ovee 96

तो अस्तासी गेला चंडमणी । रात्र दाटली परम विपिनीं । म्हणोनि राजा उठोनी । नगराप्रती चालिला ॥

Toh astaasee gelaa chanda-manee | Raatra daatalee parama vipinee | Mhanoni raajaa uthonee | Nagaraa-pratee chaalilaa ||

Ovee 97

पावकतेजीं दैदीप्यमान । हिलोल मार्गीं प्रदीप्त करुन । जातां भृत्य पाठविला वस्त्रें देऊन । आठव तयाचा पैं झाला ॥

Paavaka-tejee daideepya-maanu | Hilola maargee pradeep-ta karunu | Jaataa bhritya paathavilaa vastre deunu | Aathava tayaachaa pai jhaalaa ||

Ovee 98

राव बैसूनि सुखासनीं । येतां मार्गीं मशाली पेटवोनि । त्यांत चंद्रज्योति शशिसमानी । दिशेलागीं उजळती ॥

Raava baisuni sukhaasanee | Yetaa maargee mashaalee petavoni | Tyaanta chandra-jyoti shashi-samaanee | Dishe-laagee ujalatee ||

Ovee 99

आठव होताचि म्हणे चित्तांत । अबुद्धिपणें स्त्रियांची जात । नेणों गृहीं कैसी मात । घडोनि आली असेल कीं ॥

Aathava hotaachi mhane chittaantu | Abuddhi-pane striyaanchee jaatu | Neno grihee kaisee maatu | Ghadoni aalee asela kee ||

Ovee 100

म्यांही केली मूढपण । शोध केला नाहीं अणिका पाठवोन । सकळ भ्रांतींत चित्त गोंवोन । पाठीं लागलों मृगाच्या ॥

Myaanhee kelee moodha-panu | Shodha kelaa naahee anikaa paathavonu | Sakala bhraanteenta chitta govonu | Paathee laagalo mrigaachyaa ||

Ovee 101

परी मातें दिसतें अहित । मूर्खपणा घेतला स्वपदरांत । ऐसी चिंता करीत । अवंतिके पातला ॥

Paree maate disata ahitu | Moorkha-panaa ghetalaa sva-padaraantu | Aisee chintaa kareetu | Avantike paatalaa ||

Ovee 102

परी यांत श्रोते कल्पना घेती । पिंगला दाहिली पावकशक्तीं । तेव्हां विक्रम नृपती । शोधा कैसा अंतरला ॥

Paree yaanta shrote kalpanaa ghetee | Pingalaa daahilee paavaka-shaktee | Tevhaa Vikrama nripatee | Shodhaa kaisaa antaralaa ||

Ovee 103

आणि तो भृत्य आला वस्त्रें घेऊन । तेणें कैसें पाहिलें निर्वाण । तरी तो पिंगलेते वस्त्रें देऊन । आला होता अरण्यांत ॥

Aani toh bhritya aalaa vastre gheunu | Tene kaise paahile nirvaanu | Taree toh Pingalete vastre deunu | Aalaa hotaa aranyaantu ||

Ovee 104

परी रायाची न पडूनि गांठी । कटक शोधितां महीपाटी । मग तो अस्तमान होतां शेवटीं । कटकालागीं मिळाला ॥

Paree raayaa-chee na paduni gaanthee | Katak shodhitaa mahee-paatee | Maga toh astamaana hotaa shevatee | Kataka-laagee milaalaa ||

Ovee 105

आणि त्या समयीं विक्रम नृपवरें । सेविलें होते मातुलघर । मिथुळेसी जाऊनि समाचार । सत्यवर्म्याचा घेतसे ॥

Aani tyaa samayee Vikrama nripavare | Sevile hote maatula-gharu | Mithulesee jauni samaachaaru | Satya-varmyaachaa ghetase ||

Ovee 106

मग सुमतिप्रधान चमूसहित । शुभविक्रमरायादि प्रज्ञावंत । सकळ मंडळीही ज्ञानभरित । रायासवें गेली ती ॥

Maga sumati-pradhaana chamoo-sahitu | Shubha-vikrama-raayaadi prajnyaa-vantu | Sakala mandalee-hee jnyaana-bharitu | Raayaa-save gelee tee ||

Ovee 107

गृहीं तितुकें स्त्रीमंडळ । ग्रामजनादि रक्षपाळ । सकळ अबुद्धि केवळ । ज्यांतें शक्ति नातुडली ॥

Grihee tituke stree-mandalu | Graama-janaadi raksha-paalu | Sakala abuddhi kevalu | Jyaante shaktee naatudalee ||

Ovee 108

ऐसा समय आला घडून । तों त्यांतही घडलें अपार विघ्न । पिंगला अबुद्धिपणें रत्न । तैं देहान्त पावली ॥

Aisaa samaya aalaa ghadunu | Toh tyaata-hee ghadale apaara vighnu | Pingalaa abuddhi-pane ratnu | Tai dehaanta paavalee ||

Ovee 109

असो पाहिली मार्गवाट । राव भर्तरी चमूनेट । येऊनि अवंतिकेनिकट । ग्रामद्वारीं संचरला ॥

Aso paahilee maarga-vaatu | Raava Bhartaree chamuu-netu | Yeuni Avantike-nikatu | Graama-dvaaree sancharalaa ||

Ovee 110

तंव ते उठोनि द्वारपाळ । रायासमोर आले सकळ । आश्चर्य मानूनि उतावेळ । रायाप्रति वदताती ॥

Tava tey uthoni dvaara-paalu | Raayaa-samora aale sakalu | Aashcharya maanuni utaavelu | Raayaa-prati vadataatee ||

Ovee 111

म्हणती परी कैसे रीतीं । नम्रोत्तरें मंजुळ करिती । मुजरे करुनि निवेदिती । पिंगलेचा वृत्तांत ॥

Mhanatee paree kaise reetee | Namrot-tare manju-la karitee | Mujare karuni niveditee | Pingalechaa vrittaantu ||

Ovee 112

म्हणती महाराजा दिनमणी । भृत्य एक आला वनांतूनी । तो दुश्चिन्ह वदोनि वाणी । ग्राम बुडविला शोकांत ॥

Mhanatee Mahaaraajaa dina-manee | Bhritya eka aalaa vanaantoonee | Toh dush-chinha vadoni vaanee | Graama budavilaa shokaantu ||

Ovee 113

परी त्या शोकाची ऊर्ध्वनळी । सती पडली सुमतिबाळी । नरस्वामिनी पिंगला दवडिली । परत्र देशीं गेलीसे ॥

Paree tyaa shoka-achee oordhva-nalee | Satee padalee sumati-baalee | Nara-svaaminee Pingalaa davadilee | Paratra deshee geleese ||

Ovee 114

तरी तियेची करुनि बोळवण । आतांचि गृहीं आले सकळ जन । स्मशानवाटिका झाली भस्म । एक प्रहर लोटला ॥

Taree tiyechee karuni bolavanu | Aataanchi grihee aale sakala janu | Smashaana-vaatikaa jhaalee bhasmu | Eka prahara lotalaa ||

Ovee 115

ऐसें राव ऐकतां वचन । परम घाबरलें अंतःकरण । मग सुखासनांतूनि उडी टाकून । स्मशानवाटिका पातला ॥

Aise raava aikataa vachanu | Parama ghaabarale antah-karanu | Maga sukhaa-sanaantuni udee taakunu | Smashaana-vaatikaa paatalaa ||

Ovee 116

पातला परी आक्रंदत । अट्टहासें शब्द करीत । अति लगबगें धांवत । स्मशानवाटिकेजवळी पैं ॥

Paatalaa paree akrandatu | Attahaase shabda kareetu | Ati lagabage dhaavatu | Smashaana-vaatike-javalee pai ||

Ovee 117

पातला परी चमू मागें । करीत जातसे अति लाग । सकळ कुळवृद्ध योग । रायालागीं कवळिती ॥

Paatalaa paree chamoo maage | Kareeta jaatase ati laagu | Sakala kula-vriddha yogu | Raayaa-laagee kavalitee ||

Ovee 118

राव जातां स्मशानमहीसी । पहात पिंगलेचे चितेसी । राव विरागी होऊनं मानसीं । उडी टाकूं म्हणतसे ॥

Raava jaataa smashaana-maheesee | Pahaata Pingaleche chitesee | Raava viraagee houna maanasei | Udee taakoo mhanatase ||

Ovee 119

परी ते चमूमेळींचे गृहस्थ थोर । रायासी कवळूनि धरिती समग्र । स्मशानकुंडीचा वैश्वानर । वेष्टूनिया बैसले ॥

Paree tey chamoo-meleenche grihastha thoru | Raayaasee kavaluni dharitee samagru | Smashaana-kundeechaa vaishvaanaru | Veshtuniyaa baisale ||

Ovee 120

परी राव ते उद्देशी । प्राणघात इच्छी मानसीं । परी वेष्टन पडतां शरीरासी । उपाय कांहीं चालेना ॥

Paree raava tey uddeshee | Praana-ghaata ichchee maanasee | Paree veshtana padataa shareeraasee | Upaaya kaanhee chaalenaa ||

Ovee 121

मग बैसल्या ठायीं आरंबळत । महीं मस्तकातें आपटीत । हृदय पिटूनि शोक करीत । मूर्च्छनेलागी पावतसे ॥

Maga baisalyaa thaayee aarambalatu | Mahee mastakaate aapateetu | Hridaya pituni shoka kareetu | Moorchchanelaagee paavatase ||

Ovee 122

मूच्छा गेलिया पुन्हां उठत । अग्नीं आहुती द्यावया पहात । परी अपार जनांचें वेष्टन बहुत । बळ कांहीं चालेना ॥

Moochchaa geliyaa punhaa uthatu | Agnee aahutee dyaavayaa pahaatu | Paree apaara janaanche veshtana bahutu | Bala kaanhee chaalenaa ||

Ovee 123

उर्ध्व करुनि आपुला माथा । घडीघडी पाहे पिंगलाचिता । अहा म्हणोनि भाळ तत्त्वतां । महीलागीं आफळीतसे ॥

Urdhva karuni aapula maathaa | Ghadee-ghadee paahe Pingalaa-chitaa | Ahaa mhanoni bhaala tattvataa | Mahee-laagee aaphaleetase ||

Ovee 124

आफळूनि आठवी पिंगलेचें गुण । म्हणे कैसी वो गेलीस मज सांडून । माते मृत्युमहीं ठेवून । परत्र कैसी झालीस ॥

Aaphaluni aathavee Pingaleche gunu | Mhane kaisee vo geleesa maja saandunu | Maate mrityu-mahee thevunu | Paratra kaisee jhaaleesu ||

Ovee 125

हे पिंगले तुझें मन । गमत नव्हतें मजवांचून । आतां कैसी निष्ठुर होऊन । परत्रदेशीं गेलीस तूं ॥

Hey Pingale tujhe manu | Gamata navhate majavaanchunu | Aataa kaisee nishthura hounu | Paratra-deshee geleesa too ||

Ovee 126

हे पिंगले तुझा मी पती । नव्हतों शत्रु होतों या जगतीं । कैसें जल्पूनि कुडेमती । भस्म तूतें म्यां केले ॥

Hey Pingale tujaa mee patee | Navhato shatru hoto yaa jagatee | Kaise jalpuni kude-matee | Bhasma toote myaa kele ||

Ovee 127

अहा मी पतित दुष्ट दुर्जन । मूढमतीनें घेतला प्राण । तरी मी तुझा शत्रु पूर्ण । पति न म्हणें पिंगलें ॥

Ahaa mee patita dushta durjanu | Moodha-mateene ghetalaa praanu | Taree mee tujhaa shatru poornu | Pati na mhane Pingale ||

Ovee 128

ऐसें म्हणोनि अंग धरणीं । टाकी हा हा शब्द करोनी । हृदय पिटी दणाणोनी । महीं मस्तक आफळीतसे ॥

Aise mhanoni anga dharanee | Taakee haa haa shabda karonee | Hridaya pitee danaanonee | Mahee mastaka aaphaleetase ||

Ovee 129

अहा पिंगले म्हणोन । हांक मारी अट्टहासेंकरुन । अहा पिंगलें एकदा तव वदन । मज दृष्टी दावीं कां ॥

Ahaa Pingale mhanonu | Haanka maaree attahaasen-karunu | Ahaa Pingale ekadaa tava vadanu | Maja drishtee daavee kaa ||

Ovee 130

अहा पिंगले परत्रभुवनीं । गेलीस मातें तूं सांडोनी । हृदय पिटी दणाणोनी । महीं मस्तक आफळीतसे ॥

Ahaa Pingale paratra-bhuvanee | Geleesa maate too saandonee | Hridaya pitee danaanonee | Mahee mastaka aaphaleetase ||

Ovee 131

हे पिंगले आसनी शयनीं । मज बैसवीत होतीस अंतःकरणीं । आतां माझा विसर धरोनी । कैसी रहासी परत्र ॥

Hey Pingale aasanee shayanee | Maja baisaveeta hoteesa antah-karnee | Aataa maajhaa visara dharonee | Kaisee rahaasee paratru ||

Ovee 132

अहा पिंगले तुजवांचून । सर्वत्र मातें दिशा शून्य । अहा पिंगला माझा प्राण । कुडी टाकून गेलासे ॥

Ahaa Pingale tujavaanchunu | Sarvatra maate dishaa shuunyu | Ahaa Pingalaa maajhaa praanu | Kudee taakuna gelaase ||

Ovee 133

अहा पिंगले तुजवांचून । सर्वत्र मातें दिशा शून्य । शून्यमंदिरीं निद्राशयन । कैसें येईल सांग पां ॥

Ahaa Pingale tujavaanchunu | Sarvatra maate dishaa shuunyu | Shuunya-mandiree nidraa-shayanu | Kaise yaeela saanga paa ||

Ovee 134

अहा पिंगले माझी अधिक । जाणत होतीस तृषाभूक । आतां निष्ठूर मन केलें निक । कैसी सांडोनि तूं ॥

Ahaa Pingale maajhee adhiku | Jaanata hoteesa trishaa-bhooku | Aataa nishthoora mana kele niku | Kaisee saandoni ghelisaa too ||

Ovee 135

अहा पिंगलें माझे शयनीं । होतीस मृदुभाषणें करुनी । पाहतां उर्वशी दिसे नयनीं । संतोष माझा होतसे ॥

Ahaa Pingale maajhe shayanee | Hoteesa mridu-bhaashane karunee | Paahataa Urvashee dise nayanee | Santosha maajhaa hotase ||

Ovee 136

ऐसें पाहुनि सुगंध द्रव्य मी । रुंजी घालीं षट्पदकामीं । ऐसें सुख सरितासंगमीं । सुख कोठें पाहूं आतां ॥

Aise paahuni sugandha dravya mee | Runjee ghaalee shatpada-kaamee | Aise sukha saritaa-sangamee | Sukha kothe paahoo aataa ||

Ovee 137

यापरी पिंगले तव गुण । दयेचें भांडार मुक्त करुन । कीं जगाचें करिसी पालन । धर्मानुकूळें सर्वस्वी ॥

Yaaparee Pingale tava gunu | Dayeche bhaandaara mukta karunu | Kee jagaache karisee paalanu | Dharmaa-nukoole sarvasvee ||

Ovee 138

ऐसिया प्रज्ञेचे पहुडपण । पिंगले कोठें मी जाऊन । ऐसें म्हणूनि धडाडून । धरणीं अंग सांडीतसें ॥

Aisiyaa prajnyeche pahuda-panu | Pingale kothe mee jaunu | Aise mhanuni dhadaadunu | Dharanee anga saandeetase ||

Ovee 139

यापरी सर्व जाणोनि लोक । रायाचा पाहूनि शोक । गहिंवर येतसे आणीक । शोकशब्देंकरुनियां ॥

Yaaparee sarva janoni loku | Raayaachaa pahuni shoku | Gahivara yetase aaneeku | Shoka-shabden-karuniyaa ||

Ovee 140

कीं तरु मलयागरा । गंधी मिरवती समग्रा । तैसें रायाच्या शोकपारा । शोकें व्याकुळित जाहले ॥

Kee taru malayaa-garaa | Gandhee miravatee samagraa | Taise raayaa-chyaa shoka-paaraa | Shoke vyaakulita jaahle ||

Ovee 141

असो हा ग्रामांत वृत्तान्त सकळां । कळला परी सुखवसा झाला । जैसा प्राण जावोनि आला । शवशरीरा पुन्हां कीं ॥

Aso haa graamaanta vrittaanta sakalaa | Kalalaa paree sukhavasaa jhaalaa | Jaisaa praana jaavoni aalaa | Shava-shareeraa punhaa kee ||

Ovee 142

मग गावींचे ग्रामजन । स्मशानाजवळी आले धांवोन । परी रायाचा शोक पाहून । तेही तैसेचि होती पैं ॥

Maga gaaveenche graama-janu | Smashaana-javalee aale dhaavonu | Paree raayaachaa shoka pahunu | Tehee taisechi hotee pai ||

Ovee 143

परी तो मायिक सहजस्थितीं । दुःखरहित शोकावरती । जैसे बहुरुपी खेळाप्रती । शूरत्व मिरवती अपार ॥

Paree toh maayika sahaja-stheetee | Duhkha-rahita shokaavaratee | Jaise bahurupee khelaapratee | Shooratva miravatee apaaru ||

Ovee 144

कीं गुजरदेशीं चाल सघन । रुदन घेती मोल देऊन । तैसे घरचे सर्व जन । येती प्रेतसंस्कार करावया ॥

Kee gujara-deshee chaala saghanu | Rudana ghetee mola deunu | Taise gharache sarva janu | Yetee preta-sanskaara karaavayaa ||

Ovee 145

तन्न्यायें शोक करीत । राव पडला शोकार्णवांत । न वर्णवे तो आकांत । अल्प येथें वर्णिला ॥

Tannyaaye shoka kareetu | Raava padalaa shokaar-navaantu | Na varnave toh aakaantu | Alpa yethe varnilaa ||

Ovee 146

असो ऐसी रुदनस्थिती । ज्याची त्याला माया चित्तीं । परी ते लोक अभावनीतीं । समजाविती रायातें ॥

Aso aisee rudana-stheetee | Jyaachee tyaalaa maayaa chittee | Paree tey loka abhaava-neetee | Samajaavitee raayaate ||

Ovee 147

तुम्ही सर्वज्ञ सकळराशी । बोध करितां अन्य जनांसी । होऊनि गेलें होणारासी । आश्चर्य याचें कायसें ॥

Tumhee sarva-jnya sakala-raashee | Bodha karitaa anyas janaansee | Houni gele honaaraasee | Aashcharya yaache kaayase ||

Ovee 148

म्हणती महाराजा भविष्योत्तर । होऊनि गेलें तें होणार । तयाचा शोक करणें चतुर । योग्य आम्हां दिसेना ॥

Mhanatee Mahaaraajaa bhavishyot-taru | Houni gele tey honaaru | Tayaachaa shoka karane chaturu | Yogya aamhaa disenaa ||

Ovee 149

अशाश्वताचा शोक करणें । तरी काय शाश्वत आपुलें जिणें । पिंगला गेली आपणही जाणे । कदाकाळीं सुटेना ॥

Ashaash-vataachaa shoka karane | Taree kaya shaashvata aapule jine | Pingalaa gelee aapanahee jaane | Kadaa-kaalee sutenaa ||

Ovee 150

पहा आपुले पूर्वज अपार । मृत्यु पावले समग्र । एकामागें एक सर्वत्र । गेले न राहिले मेदिनीं ॥

Pahaa aapule poorvaja apaaru | Mrityu paavale samagru | Ekaamaage eka sarvatru | Gele na raahile medinee ||

Ovee 151

कीं आजा गेला नातू उरला । ऐसा कोणीं पाहिला । तरी अशाश्वताचा घट भरला । रिता होय क्षणमात्रें ॥

Kee aajaa gelaa naatoo uralaa | Aisaa konee paahilaa | Taree ashaash-vataachaa ghata bharalaa | Ritaa hoya kshanamaatre ||

Ovee 152

तरी हें सकळ अशाश्वतपण । पूर्ण मानिती ज्ञानवान । तरी तयाचा शोक करुन । व्यर्थें जीवा कष्टवितां ॥

Taree hey sakala ashaash-vatapanu | Poorna maanitee jnyaana-vanu | Taree tayaachaa shoka karunu | Vyarthe jeevaa kashtavitaa ||

Ovee 153

अहा पाहती जपी तपी । सिद्ध साधक नानारुपी । शांकोण वांचले देहसंकल्पीं । मृत्युभुवनीं महाराजा ॥

Ahaa paahatee japee tapee | Siddha saadhaka naanaa-rupee | Shaankona vaanchale deha-sankalpee | Mrityu-bhuvanee Mahaaraajaa ||

Ovee 154

तरी जी जी जाईल घडी । ती सुखाचीच मानावी प्रौढी । ईश्वर नामीं ठेवूनि गोडी । चित्त स्थिर असावें ॥

Taree jee jee jaaeela ghadee | Tee sukhaa-cheecha maanaavee praudhee | Eeshvara naamee thevuni godee | Chitta sthira asaave ||

Ovee 155

ऐसें बोधितां सर्वही जग । युक्तीप्रयुक्तीं नानाबोध । परी रायाचें हृदय चांग । शोककाजळी उजळेना ॥

Aise bodhitaa sarvahee jagu | Yuktee-prayuktee naanaa-bodhu | Paree raayaache hridaya chaangu | Shoka-kaajalee ujalenaa ||

Ovee 156

मग ते ग्रामींचे सकळ जन । थकित झाले बोध करुन । एकामागें एक उठोन । आपुल्या सदना सेविती ॥

Maga tey graameenche sakala janu | Thakita jhaale bodha karunu | Ekaamaage eka uthonu | Aapulyaa sadanaa sevitee ||

Ovee 157

असो तीही लोटली रात्री । उदया आला गभस्ती । पिंगलाचितेची पाहूनि शांती । पावक झाला अदृश्य ॥

Aso teehee lotalaa raatree | Udayaa aalaa gabhastee | Pingalaa-chitechee pahuni shaantee | Paavaka jhaalaa adrishyu ||

Ovee 158

मग तो मानूनि दुसरा दिन । पुन्हां पातले आप्तजन । उत्तरक्रिया संपादोन । अस्थिमीलन केलें तैं ॥

Maga toh maanuni dusaraa dinu | Punhaa paatle aapta-janu | Uttara-kriyaa sampaadonu | Asthi-meelana kele tai ||

Ovee 159

तें भर्तरीरावें पाहून । चित्तीं विचार करितां पूर्ण । घेऊं देईना अस्थिसंचयन । स्पर्श कोणा न करवी ॥

Tey Bhartaree-raave pahunu | Chittee vichaara karitaa poornu | Gheoo daeenaa asthi-sanchayanu | Sparsha konaa na karavee ||

Ovee 160

आपण बैसूनि चिता रक्षीत । कोणा लावूं देईना हात । मग ते आप्त जन समस्त । पुन्हां गेले माघारे ॥

Aapana baisuni chitaa raksheetu | Konaa laavoo daeenaa haatu | Maga tey aapta jana samastu | Punhaa gele maaghaare ||

Ovee 161

परी तो राव तैसाचि चितेंत । बैसता झाला दिवसरात । अन्नपाणी त्यजूनि समस्त । पिंगला पिंगला म्हणतसे ॥

Paree toh raava taisaachi chitentu | Baisataa jhaalaa divasa-raatu | Anna-paanee tyajuni samastu | Pingalaa Pingalaa mhanatase ||

Ovee 162

मग हें निर्वाणींचें वर्तमान । मिथुळेसी दूत सांगती जाऊन । राव विक्रम करितां श्रवण । निघता झाला तेथोनी ॥

Maga hey nirvaaneenche vartamaanu | Mithulesee doota saangatee jaunu | Raava Vikrama karitaa shravanu | Nighataa jhaalaa tethonee ||

Ovee 163

सत्यवर्मादि शुभविक्रम । विक्रमादि सुमति प्रधान । परम शोकार्णव रचून । अवंतिके पातले ॥

Satya-varmaadi Shubha-vikramu | Vikramaadi sumati pradhaanu | Parama shokaarnava rachunu | Avantike paatale ||

Ovee 164

मग येतांचि स्मशानवाटीं । पिंगला आणूनि चित्तदृष्टी । परम शोकें जाहला कष्टी । शोकसिंधूंत निमग्न ॥

Maga yetaanchi smashaana-vaatee | Pingalaa anuni chitta-drishtee | Parama shoke jaahalaa kashtee | Shoka-sindhoonta nimagnu ||

Ovee 165

आठवी कन्येचे सर्व गुण । म्हणे मम हातींचें गेलें निधान । विक्तम म्हणे मम गृहींचें रत्न । काळतस्करें नेलें कीं ॥

Aathvee kanyeche sarva gunu | Mhane mama haateenche gele nidhaanu | Vikrama mhane mama griheenche ratnu | Kaala-taskare nele kee ||

Ovee 166

अहा माउली उभयकुळांत । तारक झाली भवसरितेंत । पुन्हां दीपाची लावी वात । अदृष्य कैसी झाली वो ॥

Ahaa maaulee ubhaya-kulaantu | Taaraka jhaalee bhava-saritentu | Punhaa deepaachee laavee vaatu | Adrishya kaisee jhaalee vo ||

Ovee 167

अहा स्त्रीकटकीं अंतःपुरीं । मुख्य मिरवीत होती सज्ञानलहरी । जैसा हस्ती चमूभीतरी । चांगुलपण दावीतसे ॥

Ahaa stree-katakee antah-purei | Mukhya miraveeta hotee sajnyaana-laharee | Jaisaa hastee chamoo-bheetaree | Chaangula-pana daaveetase ||

Ovee 168

रुपवंत गुणवंत । सर्व लक्षणीं ज्ञानवंत । सूचक सदा सर्वकाळ संगोपीत । चित्त सकळांचें लक्षी कीं ॥

Rupavanta gunavantu | Sarva lakshanee jnyaana-vantu | Soochaka sadaa sarva-kaala sangopeetu | Chitta sakalaanche lakshee kee ||

Ovee 169

ऐसे आठवोनि नाना गुण । शोक करी अति दारुण । मग विक्रम नृपति पुढें होऊन । भर्तरीलागीं समजावी ॥

Aaise aathovoni naanaa gunu | Shoka karee ati daarunu | Maga Vikrama nripati pudhe hounu | Bhartaree-laagee samajaavee ||

Ovee 170

नाना युक्ती नाना वचन । भर्तरीचें बोधी मन । परी तो नायके पिसाटपण । पिंगला वदतसे ॥

Naanaa yuktee naanaa vachanu | Bhartaree-che bodhee manu | Paree toh naayake pisaata-panu | Pingalaa Pingalaa vadatase ||

Ovee 171

परी राव बोध करितां उत्तम । लोटूनि गेला दिन दशम । मग विक्रमें उत्तरक्रिया करुन । शुचिर्भूत जाहला ॥

Paree raava bodha karitaa uttamu | Lotuni gelaa dina dashamu | Maga Vikrame uttara-kriyaa karunu | Shuchir-bhoota jaahalaa ||

Ovee 172

यापरी पुढें तेरावें दिवशीं । जातिभोजन दानमानेंसीं । सर्व उरकोनि राज्यासनासी । घेऊनि राव बैसला ॥

Yaaparee pudhe teraave divashee | Jaati-bhojana daana-maanensee | Sarva urakoni raajyaasanaasee | Gheuni raava baisalaa ||

Ovee 173

भर्तरी न सोडी स्मशानवाटिका । धरुनि बैसला अचळ निका । जैसा वृंदे धरुनि हेका । विष्णु बैसला स्मशानीं ॥

Bhartaree na sodee smashaana-vaatikaa | Dharuni baisalaa achala nikaa | Jaisaa vrinde dharuni hekaa | Vishnu baisalaa smashaanee ||

Ovee 174

ऐसेपरी अचलपण । मिरवता झाला मित्रनंदन । परी नित्य नित्य विक्रम येऊन । बोध त्यातें करीतसे ॥

Aise-paree achala-panu | Miravataa jhaalaa Mitra-nandanu | Paree nitya nitya Vikrama yeunu | Bodha tyaate kareetase ||

Ovee 175

ऐसा बोध करितां नित्य । द्वादश वर्षें लोटली सत्य । पूर्ण तृण भक्षूनि जीवित । उदक आहारें राखिलें ॥

Aisaa bodha karitaa nityu | Dvaadasha varshe lotalee satyu | Parna trina bhakshuni jeevitu | Udaka aahaare raakhile ||

Ovee 176

अहा देवा अनाथनाथा । कैसें केलें त्वां अनंता । पिंगला माझी सगुण कांता । तूतें कैसी आवडली ॥

Ahaa devaa anaatha-naathaa | Kaise kele tvaa anantaa | Pingalaa maajhee saguna kaantaa | Toote kaisee aavadalee ||

Ovee 177

ऐसें म्हणोनि नामोच्चार । शोक करीतसे वारंवार । रात्रंदिवस चित्तीं विसर । पिंगलेचा पडेना ॥

Aise mhanoni naama-ucchaaru | Shoka kareetase vaaramvaaru | Raatran-divasa chittee visaru | Pingalechaa padenaa ||

Ovee 178

कृश शरीर झालें तेणें । कंठीं उरलासे प्राण । मुखीं आणूनि हरीचें नाम । शोकें पिंगला वदतसे ॥

Krisha shareera jhaale tene | Kanthee uralaase praanu | Mukhee anuni hareeche naamu | Shoke Pingalaa vadatase ||

Ovee 179

ऐसीं लोटलीं द्वादश वर्षें । शुचिष्मंत झालें शरीर । तें पाहूनियां अति क्लेश । मित्रावरुणी द्रवलासे ॥

Aisee lotalee dvaadasha varshe | Shuchish-manta jhaale shareeru | Tey pahuniyaa ati kleshu | Mitraa-varunee dravalaase ||

Ovee 180

पुत्रमोहाचें अपार भरतें । लोट लोटले चित्तसरिते । मग मित्रावरुणी तुष्टोंनि मनांत । अत्रिजानिकटीं पातला ॥

Putra-mohaache apaara bharate | Lota lotale chitta-sarite | Maga Mitraa-varunee tushtoonni manaantu | Atrija-nikatee paatalaa ||

Ovee 181

तंव तो प्राज्ञिक अत्रिनंदन । मित्रावरुणीसी सन्मान देऊन । म्हणे महाराजा कामना कोण । धरुनि येथें आलासी ॥

Tava toh praajnyika Atri-nandanu | Mitraa-varuneesee sanmaana deunu | Mhane Mahaaraajaa kaamanaa konu | Dharuni yethe aalaasee ||

Ovee 182

येरी म्हणे जी द्विजोत्तमा । ज्ञानलतिकेच्या फलद्रुमा । जाणत असूनि पुससी आम्हां । अज्ञानत्व घेऊनी ॥

Yeree mhane jee dvijot-tamaa | Jnyaana-latikechyaa phala-drumaa | Jaanata asuni pusasee aamhaa | Ajnyaanatva gheuunee ||

Ovee 183

तरी तव शिष्य जो भर्तरी । त्याची कैसी झाली परी । तें हृदयीं आणूनि हितातें वरीं । विलोकी कां महाराजा ॥

Taree tava shishya jo Bhartaree | Tyaachee kaisee jhaalee paree | Tey hridayee anuni hitaate varee | Vilokee kaa Mahaaraajaa ||

Ovee 184

मग तो महाराज ज्ञानवान । हृदयीं पाहे विचारुन । तों विपत्काळीं शोकेंकरुन । भर्तरीनाथ मिरवला ॥

Maga toh Mahaaraaja jnyaana-vaanu | Hridayee paahe vichaarunu | Toh vipat-kaalee shoken-karunu | Bhartaree-naatha miravalaa ||

Ovee 185

अति क्लेश तयाचे पाहून । परम द्रवला मोहेंकरुन । मग मित्रावरुणीतें बोले वचन । चिंता न करीं महाराजा ॥

Ati klesha tayaache pahunu | Parama dravalaa mohen-karunu | Maga Mitraa-varuneete bole vachanu | Chintaa na karee Mahaaraajaa ||

Ovee 186

तुम्हीं जावें स्वस्थानासी । मी भर्तरीचे आहे उद्देशीं । स्वहित करीन चिंता मानसीं । पाळूं नका महाराजा ॥

Tumhee jaave svasthaanaasee | Mee Bhartareeche aahe uddeshee | Svahita kareena chintaa maanasee | Paaloo nakaa Mahaaraajaa ||

Ovee 187

माझा शिष्य जो मच्छिंद्रनाथ । तयाचा गोरक्ष प्रज्ञावंत । तो महीं भ्रमतो करीत तीर्थ । येथें येईल महाराजा ॥

Maajhaa shishya jo Machchindra-Naathu | Tayaachaa Goraksha praajnya-vantu | Toh mahee bhramato kareeta teerthu | Yethe yaeela Mahaaraajaa ||

Ovee 188

तो परम आहे प्रज्ञावान । तयासी तेथें पाठवीन । तो नाना प्रयुक्तीं करुन । शुद्धपंथा आणील कीं ॥

Toh parama aahe prajnyaa-vaanu | Tayaasee tethe paathaveenu | Toh naanaa prayuktee karunu | Shuddha-panthaa aaneela kee ||

Ovee 189

ऐसें बोलतां मित्रावरुणीसी । संतोषें मिरवला तो चित्तासी । मग पुसूनि अनसूयात्मजासी । स्वस्थानासी पैं गेला ॥

Aise bolataa Mitraa-varuneesee | Santoshe miravalaa toh chittaasee | Maga pusuni Anasooyaa-tmajaasee | Svasthaanaasee pai gelaa ||

Ovee 190

यावरी पुढील अध्यायीं कथा सुंदर । अध्यात्मदीपिका मनोहर । मालू सांगे धुंडीकुमर । नरहरिकृपेंकरोनियां ॥

Yavaree pudheela adhyaayee kathaa sundaru | Adhyaatma-deepikaa manoharu | Maaloo saange Dhundee-kumaru | Narahari-kripen-karoniyaa ||

Ovee 191

दत्त सांगेल गोरक्षनाथा । गोरक्ष येऊनि विरहसरिता । शोषण करील तत्त्वतां । घटोद्भवाचे कृपेनें ॥

Datta saangela Goraksha-Naathaa | Goraksha yeuni viraha-saritaa | Shoshana kareela tattvataa | Ghatodbha-vaache kripene ||

Ovee 192

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । अष्टविंशतितमाध्याय गोड हा ॥

Svasti shree-bhakti-kathaa-saaru | Sammata Goraksha-kaavya kimayaa-gaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Ashta-vinshati-tamaadhyaaya goda ha || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार अष्टविंशतितमाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Ashtavimshatitama Sampurnah